بازیهای میمندی
بازی ها
بازیها، نماد خلاقیت فردی و گروهی اقوام مختلف است. هر بازی، بخشی از یاد و یادگارهای کودکی و جوانی مردم را تشکیل میدهد. در میمند نیز بازیهای بسیاری از قدیم رایج بوده که برخی از آنها امروز از رونق افتاده است. از جمله بازیهای میمندی، به موارد زیر میتوان اشاره کرد:
- اسب بازی
اسب بازی از بازی های متداول در عروسی است. در بعضی مواقع نیز به صورت مسابقه این بازی را انجام می دهند که فرد اسب سوار باید بتواند در هنگام اسب سواری خم شود و اشیایی را از روی زمین بردارد. - انداختن عاشق
عاشق چندین رو داشت که هر طرف به عنوان یک اسم معرفی می شود. یک طرف شاه, یک طرف وزیر, یک طرف جلاد و یک طرف دزد. در هنگام انداختن اگر فردی دزد می شد، می بایست توسط شاه دستور بگیرد و توسط جلاد کتک بخورد. در روستای میمند این بازی بر روی قوطی کبریت امروزی نیز انجام میشود. - بیست و چهار خطو
این بازی بین دو نفر انجام می شود. ۲۴ دانه نخود و عدس را انتخاب کرده، ۱۲ دانه از یک نوع و ۱۲ دانه از نوع دیگر. در این بازی باید دانه های خود را طوری قرار بدهد که در یک ردیف قرار بگیرند و فرد مقابل یکی از دانه های خود را کنار می گذارد که به آن کشتن می گویند. این بازی با جابجا کردن دانه ها یک نفر برنده و یک نفر بازنده دارد و هر کدام از این دو نفر مبلغی را انتخاب کرده اند که برنده آن مبلغ پول را برده است. - پروپوچ
این بازی نیز از بازیهایی می باشد که چند نفر با هم می نشینند و دو تیم را تشکیل می دهند. دانهای که در دستانشان جابجا می گردد، گل نام دارد. هر تیم ممکن است ۳ نفر یا بیشتر باشدکه شامل ۶ دست می باشد و گل داخل یکی از این شش دست می باشد. در این بازی پوچ داریم، خالی بازی داریم و کف زدن داریم.
پوچ: یعنی تیم مقابل مطمئن استکه داخل یکی از دست ها گل وجود ندارد. بنابراین آن دست را پوچ میکند.
خالی بازی: وقتی تیم مقابل به دستان یک نفر شک نماید دستور خالی بازی را میدهد که فرد مقابل باید دست خالی را نشان دهد و دست پر را داخل دست خالی جابجا می نماید. - پشکل گودو
این بازی توسط دو نفر بر روی ۶ عدد چاله کوچک انجام می شد. این دو نفر در دو طرف چاله های کوچک قرار گرفته و هر کدام ۲۷ دانه پشکل در دست خود دارند. داخل هر چاله کوچک برای شروع بازی ۹ عدد پشکل می گذارند و بعد جهت عقربه های ساعت به نوبت یک مرتبه شخص سمت راست و یک مرتبه شخص سمت چپ ۹ دانه پشکل داخل چاله کوچک را برداشته و هم جهت عقربه های می چرخد و داخل هر کدام از این چاله ها یک دانه پشکل می اندازد. زمانی که چاله ها جفت شدند آن شخص دانه های پشکل را برده و در صورتی که سه تا شدند یک چشم برای خود ایجاد نموده و در پایان دانه ها را شمارش کرده هرکدام که بیشترین دانه پشکل را داشته باشد، آن شخص بازی را برده و این کار تا انتها ادامه پیدا می کند. یک نفر به عنوان بازنده و یک نفر به عنوان برنده مسابقه انتخاب می شود. کسی که برنده شده باید فرد بازنده را خاک پوفو بدهد. مثلا ۲۷ دانه را داخل یک چاله انداخته و مقداری خاک بر روی آن می ریزد، فرد بازنده باید با دهان پف کند و آن خاک را از روی دانه ها بردارد تا به ۲۷ دانه پشکل دست یابد. - پل بازی
پل بازی در میمند به چند صورت متداول بوده است که به نام ارنشک برنشک مشهور میباشد:
پل خط، پل زو و پل گودو
شیوه بازی: این بازی با یک نفر یا یا چند نفر صورت می گرفت.
پل خط: یک دایره بر روی زمین ترسیم می نمودند از مرکز دایره پل زده می شد و می بایست فرد مقابل پل را با دست پرتاب کندتا به خط برسد و یک نفر جلو خط می ایستاده که اگر می توانست نمی گذاشت پل وارد خط شود و اگر پل وارد خط می شد، یک بازیکن تعویض میشد.
پل زو: این نوع بازی به دو روش پل خط و پل گودو صورت می گیرد.
شیوه بازی: در این بازی دو نفره، پل توسط یک نفر زده می شد و یک نفر می بایست با نهایت پل را به خط برساند. اگر پل وارد خط می شد، جای بازیکن عوض می شد. چنانچه وارد خط نمی شد با همان چوبی که پل زده شده فاصله را شمارش می نمودند و ۵۰ یا۱۰۰ شمارش را یک زو می دانستند. در این مرحله شخص میبایست وارد زو میدانی شود. در این زو میدانی توسط پِل وچوب که به صورت کشیده صورت می گرفت.؟؟
پل گودو: این بازی نمونهای از دو بازی قبلی می باشد که پل را بر روی گودالی قرار میدادند و پل را با چوب بالا انداخته و با همان چوب به صورت کشیدن زیر آن می زدند و چوبی که پل با آن پرتاب شده پهلو گودال قرار می دادند فرد مقابل می بایست پل را با چوب پرتاب کند تا به چوب برخورد کند و اگر چوب به پل برخورد کند، جای بازیکن عوض می شود. - تاب بازی
یکی از بازیهای دو نفره که بیشتر بین بچه ها رایج می باشد، تاب بازی است. شیوه کار به این شکل است که با یک تکه ریسمان و شاخ یک درخت به قطر ۱۰ الی ۱۵سانتیمتر می توان مقدمات بازی را فراهم کرد. ریسمان را دولا کرده به شاخ درخت می اندازیم. سپس دو سر آن را گره زده و یک شیء نرم مثل بالش داخل آن گذاشته یک نفر داخل تاب نشسته و نفر بعد کمی او را به طرف خود کشیده و او را به جلو رها کند تا این که نوبت عوض شود. - تفنگ بازی
این بازی فقط در مراسم خاص عروسی اجرا می شده است. چند نفر با تفنگی که در دست داشتند جلو درب حمام تا ساعتی که داماد از حمام بیرون می آمد، تیراندازی می کردند. این کار فقط به منظور با خبر کردن بقیه مردم و ایجاد تکاپو و جنجال بوده است. - چوب بازی
چند نفر که به این بازی وارد بودند، وارد میدان معرکه می شدند و بر روی چوب می چرخیدند تا اینکه از طرف مقابل کتک نخورند. در این بازی چنان ضربه می زدند که چوب به دو نیم می شد. - چوب چغلو
یک چوب را در روی درب ورودی کیچه گذاشته و چند نفر از انتهای کیچه با چوب های کوچکی که در دست داشتند، می بایست طوری چوب را پرتاب کنند که به چوب اولی برخورد کند و هر مرحله تکرار می شود. در نتیجه باعث کسب امتیاز شده و در پایان برنده جایزه ای را که پول یا مواد غذایی بود، دریافت می کرد. - عاشق بازی
این بازی نبز شبیه به گردو بازی می باشد. به استخوان پاشنه پای گوسفند عاشق گفته می شود. ۶ نفر در این بازی فعالیت می کردند. هر کدام می بایست ۲ عاشق بنشانند. عاشق در امتداد یک خط نشانده شده و عاشق بزکوهی به عنوان تیر در نظر گرفته می شد. وقتی بازی شروع می شد، برد با کسی بود که بیشترین عاشق را بزند. بازی آنقدر ادامه یافته تا یک نفر تمام عاشق را برده و برنده شود.؟ - غزغزو ( سرسر بازی )
این بازی در مناطق کوهستانی بر روی سنگ های لعل و سبز و توسط بچه های بین ۹ تا ۱۵ سال انجام میشود. برای کاهش اصطکاک مقداری خاک بر روی سنگ ها می پاشند. - قل بازی
قل بازی بر چند نوع است :
۵ تا و ۱۲ تا. ۵ قل حلال و حرام دارد.- سنگ (قل) را کف دست گذاشته و بعد به بالا می اندازیم و پشت دست را زیر آنها گرفته تا اینکه چند تا از آنها بر پشت دست باقی می مانند. این تعداد اگر جفت بود، به بالا انداخته و به کف دست برمی گردانیم. در این صورت نصف آنها حلال است؛ یعنی آنها را برده ایم. این نصف را کنار می گذاریم و نصف دیگر را در بازی شریک می داریم. اگر طاق بود دوباره بر روی زمین برمی گردانیم و در این حالت یک دانه را به میل خود از روی زمین برمی داریم و سعی می کنیم که دانه های روی زمین را تا جای ممکن جفت جفت برچینیم که در این صورت نیز یکی حلال است؛ یعنی آنرا برده ایم و برای خود کنار می گذاریم و دیگری حرام است که دوباره باید آن را در بازی شریک بداریم و به همین ترتیب بازی می کنیم تا آنکه دانه ها (قل ها) تمام شود. درضمن هر نوبت که بازی کنیم و همه قل ها را ببریم، ۶ عدد از طرف مقابل برده ایم؛ یعنی ۶ دانه به طرف مقابل قرض داده ایم و از او طلبکاریم.
- بازی ۵ قل فقط با ۵ قل
شروع این بازی به این صورت است که ابتدا دو نفری که می خواهند با هم بازی کنند، قل ها را امتحان میکنند و یکی یکی آنها را در دست چیده و به هوا پرتاب می کنند (حدود ۲۰ سانتیمتر) و پشت دست را زیر آنها می گیرند تا ببینند چند تا از آنها بر روی دستشان می افتد، هر کس که قل های پشت دستش بیشتر بود بازی را شروع می کند و در مرحله اول قل ها را به زمین می ریزد و آنها را یکی یکی بر می چیند، مرحله دوم دوتا دوتا به دستور طرف مقابل، مرحله سوم باید سه تا را با هم و دیگری را تک برچیند (یکی از آنها نیز که داخل دستش است باید با آن دانه های روی زمین را برچیند. ). مرحله چهارم باید یکی را در دست گرفته و چهار قل روی زمین را با هم برچیند. مراحل بعدی از این قرار است: ناخنک، پمپ، تخم گذاشتن و عوض کردن آنها،کرنو، لانه مرغی، سفره پهن کردن و … که در ضمن خوب است این مراحل را دیگر در حین عملی بازی کردن مشاهده کنیم تا برایمان جا بیفتد که به چه صورت است و در آخر که همه مراحلش را بازی کردیم، دوباره آنها را پشت دست رها می کنیم به هر تعداد قلی که پشت دست افتاد ۹ عدد دیگر اضافه میکنیم و می گوییم که این قدر برده ایم؛ مثلاٌ اگر سه قل از پنج قل پشت دست ما افتاد می گوییم سی تا برده ایم ۳۰=۳+۲۷=۹*۳ و طرف مقابل نیز باید همه این مراحل را طی کند و در آخر ببینیم چند عدد برپشت دستش افتاده است و با هم مقایسه می کنیم، هر کدام هر قدر که بیشتر برده اند از طرف مقابل طلبکار است و بازنده باید در مرحله بعدی جبران کند.
- کلاس بازی
این بازی توسط دو نفر صورت می گرفت. یک شش خانه بر روی زمین ترسیم کرده و یک سنگ کوچک را در جلو پا قرا ر می دادند. هر فرد می بایست روی یک پا حرکت کند به طوری که سنگ بر روی خطوط قرار نگیرد و این کار را باید تا پایان انجام دهند و همینطور ادامه دهند تا به خانه ششم برسد و خریدن هر خانه نیز اخرین مرحله بازی می باشد. این بازی در سنین ۵ الی ۲۰ سال رواج بیشتری داشته است که از یک زاویه پشت بر کلاس قرار می گرفت و خانه سنگ را پرتاب می کردند. - کلاکوکو
در این بازی دو تیم ۵ نفره انتخاب شده یک خط دایره ای شکل کشیده می شود. ۵ نفر داخل خط و۵ نفر بیرون خط و یک کلاه در وسط دایره گذاشته شده که ۵ نفر بیرون می بایست کلاه را از داخل دایره ربوده و به نقطه مبدا یعنی توس برسانند. اگر کلاه در بین راه ربوده می شد بازی را تیم بیرونی باخته اند و هیچ جابجایی صورت نمی گرفت. - گردو بازی
گردو بازی در میمند رایج بوده و این بازی دو نفری می باشد و برد و باخت دارد.
شیوه بازی: هر فرد می بایست سه گردو داشته باشد تا بتواند بازی راشروع کنند. در ابتدا برای رعایت کردن نوبت شیر یا خط می کردند یا سرابیخ می نمودند.
سرابیخ: یک نفر گردو را در دست خود پنهان می نمود و نفر مقابل می بایست ابتدا یا انتها را انتخاب کند اگر درست می گفت نوبت اول بود. - گوتی بالو ( بازی چوگان )
این بازی توسط چند نفر در دو تیم صورت می گرفت و روی میدان شامل پی, روکش و تی بالا می باشد.
شروع بازی: یک تیم بر روی تی بالا توپ را با چوب به تیم بعدی پرتاب می کنند و هر فرد ۳ ضربه دارد که ضربه سوم می بایست خود را به پی برساند و گرنه در مرحله بعدی نمی تواند بازی نماید. این بازی در سنین ۱۵ تا ۴۰ سال رواج دارد. - هنگال هنگی ( الاکلنگ )
یک چوب را داخل فاق قرار می دهند و دو نفر در دو سرچوب به پایین و بالا حرکت می کنند.
+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و سوم اردیبهشت ۱۳۸۸ ساعت ۱۱:۲۰ ب.ظ توسط محمود ابراهیمی میمند
|
سید محمد خاتمی: میمند، در يتيم منطقه و ايران که هزاران سال سابقه دارد، گواه زندگى ; پويا و با نشاط دراين منطقه خدايى و اهورايى است . دژ ميمند با نقش اردشير شاپور گواهى مى دهد که اين منطقه بر اساس انديشه و تدبير هزاران سال روي پاي خود ايستاده است . دهکده صخره اي ميمند، امروز يکى از موزه ها و آموزشگاه ها و آزمايشگاه هاي مهم ديرينه شناسى و مردم شناسى است که متاسفانه هنوز آن طور که بايد و شايد مورد توجه قرار نگرفته است و رشته هاي مردم شناسى و باستان شناسى و به خصوص سازمان ميراث فرهنگى بايد به اين در يتيم برسد، آن را بشناسد و به جهانيان به عنوان شناسنامه; فرهنگ و تاريخ و زندگى اجتماعى بشناساند. به حق بايد گفت اين اثر به علاوه ده ها اثر فرهنگى و باستانى ديگر در منطقه شهربابک و استان زرخيز و پرسابقه کرمان استعدادهاي عظيمى ايجاد کرده است که در آينده به لطف خداوند قطب جهانگردي و توريستى ايران اسلامى عزيز ما باشد و به لطف خداوندان شاالله بتوانيم با برنامه هاي خوبى که در استان کرمان هست ، با تدبير وهمت مسئولان و خدمتگزاران اين استان و ان شاالله با کمک دولت ، آن طورکه شايسته است ، اين گنجينه گران بها را براي بازديد و بهره گيري ديگر مردم نقاط ايران و نيز جهانيان آماده کنيم و از اين طريق ، هم به تبادل فرهنگى سرعت و عمق ببخشيم و هم از طريق توسعه توريسم ، ان شاالله اقتصاد اين منطقه را شکوفاتر کنيم .
روستای صخره ای میمند از كهنترين سكونتهاي بشري در ايران و جهان است كه قدمت آن را تا 12 هزار سال تخمين زدهاند.و تمامی خانه های آن در دل کوه کنده شده اند اين روستا در 3۰ كيلومتري شهر بابک قرار گرفته است